Aanraken is de meest directe vorm van contact en is een essentieel onderdeel van de haptonomie. Als je aangeraakt wordt, raak je de ander ook aan. Een aanraking kan je raken. Het is een interactie. Het is geen passief gebeuren. Aanraken vraagt aandacht, aanwezigheid, verstilling. Aanraking doet soms meer dan woorden. Het nodigt uit tot ontmoeten. Het is heel eenvoudig maar het vraagt veel, want wil je contact maken met de ander, moet je eerst in contact zijn met jezelf, bij je eigen affectiviteit zijn wil je de affectiviteit aan de ander laten voelen.

 

Aanraken is een eerste levensbehoefte. Babyratjes stoppen zelfs met groeien, als ze niet gelikt worden. Een andere proef geeft aan dat aapjes die een vachtmoeder hebben, beter groeien dan aapjes die de fles krijgen. Toch rust er ook een taboe op het aanraken. Aanraken heeft in onze cultuur al gauw een seksuele lading. Er is daardoor een taboe om buiten de intieme sfeer of functionele sfeer aan te raken. Het is een groot goed dat we vanuit ons vak mensen mogen aanraken. Aanraken geeft een gevoel van saamhorigheid en verbinding, en is een middel om echt contact te maken.

 

De ontwikkelingen binnen de fysiotherapie lopen parallel met de maatschappelijke ontwikkelingen: de tendens van de afgelopen jaren is om minder te masseren; dat is jammer, dat is een verarming. Want dat geeft minder de gelegenheid om als hulpvrager aangeraakt te worden, wat zo van wezenlijk belang voor ieder mens is. Waar je des te meer behoefte aan hebt, als je het moeilijk hebt, als je pijn hebt, als je je kwetsbaar voelt. Er zijn verschillende betekenissen die je aan de aanraking kan geven. In wezen kent iedereen de betekenis van de aanraking. Zeker waar het gaat om die aanraking die je werkelijk raakt. Als je geraakt wordt, komt het aan.  Je kan op heel veel verschillende wijzen geraakt worden: van een hand die de ander stuurt en weerstand oproept, tot de hand die er was toen het werkelijk nodig was. Die aanraking voelen we op onze huid en diep van binnen.

 

Bij het aanraken is het geen vanzelfsprekendheid dat er ook contact is.  Het is goed mogelijk om aan te raken zonder contact te maken. De mate van contact heeft te maken met in hoeverre iemand zich voelbaar maakt in zijn handen en in hoeverre de aangeraakte de aanraking toelaat. Als er affectief contact is tussen de aanraker en aangeraakte, dan is dat heel direct contact, dat is nabij. Nabijheid kan als goed worden ervaren, zeker als er sprake is van angst, onzekerheid, pijn en zielspijn. Een affectieve, aandachtige aanraking kan heel bevestigend zijn. Het laat voelen dat het goed is dat het is zoals het is. Dat je mag voelen wat je voelt. Het kan ook ruimte geven om gevoelens toe te laten en te uiten. Als de aanraking als goed wordt ervaren dan opent het, dan komt de ander tevoorschijn, haalt naar boven wat er is.

 

Contact heeft twee bewegingen: naar de ander toe, het geven, en van de ander naar jezelf toe, het ontvangen. Affectief aanraken betekent dat je niet hard hoeft te werken, niet veel hoeft te doen, maar het betekent wel aan-wezig zijn. Het vraagt dus ook van de patiƫnt om er bij te zijn. Het voelen vraagt om in het hier en nu te zijn.

Op lichamelijk niveau kan bij een aanraking waarbij sprake is van affectief contact, ook heel veel gebeuren: het heeft invloed op de spanning, het reguleert de spanning: een te hoge spanning wordt lager. Jullie zullen wel herkennen dat onder je hand de spanning afneemt en dat ervaart de persoon ook. Een te lage spanning, bijv. bij leegte, vult op bij aanraken, het vitaliseert. Verder heeft de aanraking invloed op de doorbloeding die verbetert, op de pijnbeleving die vermindert, op het bewegen dat soepeler of steviger verloopt, op de houding die minder verkrampt is of vitaler is. En wat je ervaart bij affectieve aanraking: dat iemand er meer is, door de bevestiging voelt hij dat hij er mag zijn zoals hij is. Hij voelt niet alleen meer zijn lichaam, maar is er ook meer met en in zijn lichaam: het verruimt, wat ook merkbaar is aan de zintuigen: de blik verruimt. Het opent de zinnen: je voelt, ruikt, proeft meer. Het vitaliseert, geeft meer het gevoel te leven.

 

Het blijkt dat bij een liefdevolle aanraking het lichaam het hormoon oxytocine aanmaakt, waardoor adrenaline afneemt, de stress vermindert. Uit een onderzoek is gebleken dat kinderen die elkaar aanraken, elkaar minder pesten.

 

 

"Leren voelen en niet meer zo op mijn kop geven en laten geven. Ik heb meer het gevoel dat ik gewaardeerd word. Mijn gevoelens hoeven niet meer weggewuifd te worden. Ik heb niet meer het gevoel dat ik zeur, wanneer ik mijn gevoelens uit."

"Een luisterend oor, een lieve lach, aandacht, warmte, mezelf mogen zijn, leren met zorgen omgaan, teveel om op te noemen. Ik heb veel geleerd en voel me een stuk meer zelf verzekerd."

" Gevoelens die ik onderdrukt had, kwamen los en dat geeft ruimte, om verder te groeien en ook om een plaats in te nemen. Het is niet altijd makkelijk, maar ik leef veel intenser; het leven is mooier."